رشيد الدين فضل الله همدانى
مقدمهء مصحح 17
جامع التواريخ ( تاريخ سامانيان وبويهيان وغزنويان ) ( فارسى )
برگ است كه 25 برگ آن افتاده است ، و شمارهها سپس گذاشته شده است . ابعاد نسخه 8 / 38 7 / 55 سانتىمتر است . اندازهء نگاشتهها در برگها 4 / 24 2 / 34 سانتىمتر است . در هر صفحه 31 سطر به خط نسخ درشت نگاشته شده است و به صورت وصّالى صحافى شده است ، يعنى متن بر روى كاغذهايى به ابعاد كوچكتر نوشته شده ، و سپس در درون كاغذهايى با ابعاد بزرگتر كه وسط آن بريده شده ، قرار گرفته است . رنگ كاغذهاى وصّالى شدهء حاشيه تيرهتر است . كاغذهاى اندرونى رنگى روشنتر دارد . نوشتهها مشكى و شنگرفى و مجدول است . سرفصلها و اشعار با شنگرف كتابت شده است ، در هر دو برگ ، مينياتور زيبايى تصوير شده است كه شمار آن 195 است . گذشته از آن اين نسخه داراى يك لوحه و هشت شمسه است و نسخهاى سلطنتى بهشمار مىآيد . در برگ اوّل نسخه در درون لوحهاى زيبا كه سپستر آراسته شده ، اين عبارت خوانده مىشود : « به رسم كتابخانهء معلّى نوّاب مستطاب . . . و صدر الدّولة . . . مؤتمن الدّوله البهيّة السلطانية فرهاد خان قرامانلو خلّد اللّه دولته . . . » و سپس در كنار آن اين نوشته پيداست : « هذا كتاب جامع التواريخ لخواجه رشيد الدّين فضل اللّه الوزير فى دولة السلطان محمّد خدابنده الچنگيزى مات رحمه اللّه تعالى شهيدا فى سنة 718 » و تاريخ استنساخ آن در برگ a 350 ديده مىشود كه در بالا ياد كرديم . در ادامهء آن دكتر آتش مىنويسد : « از اين نگاشته برمىآيد كه نسخه يك سال پيش از درگذشت رشيد الدّين فضل اللّه ( 1318 718 ) نگاشته شده است ، و عبارت پايانى گوياى آن است كه اين نسخه به دستور رشيد الدّين فضل اللّه استنساخ شده است . پس از مقابله دريافتيم كه اين نسخه به لحاظ متنشناسى نسخهاى بس